Ngày 23 tháng Chạp âm lịch hàng năm là thời điểm quan trọng, đánh dấu lễ tiễn ông Táo (ông Công) về trời báo cáo công việc của gia chủ. Vậy cúng ông Táo cần những gì để có một mâm cơm đủ đầy, trang trọng và đúng truyền thống? Cùng tìm hiểu chi tiết từ ý nghĩa, lễ vật đến cách chuẩn bị mâm cỗ mặn/chay trong bài viết này.

Ý nghĩa ngày cúng ông Công, ông Táo

Ông Táo (hay Táo Quân) là vị thần Bếp, có nguồn gốc từ ba vị thần Thổ Công, Thổ Địa, Thổ Kỳ của đạo Lão, sau được người Việt Nam chuyển hóa thành "Ông Công, Ông Táo" - hai ông một bà. Ông Táo cư trú trong bếp, nắm giữ "lửa" của gia đình, ghi chép hết mọi việc tốt xấu của các thành viên để báo cáo với Ngọc Hoàng. Việc cúng ông Táo vào ngày 23 tháng Chạp là để tiễn ông về trời, cầu mong một năm mới bình an, phúc lộc, may mắn.

Theo PGS.TS Phạm Ngọc Trung, giờ tốt nhất để cúng và tiễn ông Táo là từ 9h đến 12h trưa ngày 23 tháng Chạp, đủ thời gian cho ông cưỡi cá chép lên trời. Mâm cúng cần được bày biện trang nghiêm, thành tâm, thể hiện lòng biết ơn và sự kính trọng.

Ảnh minh họa: Mâm cúng ông Công ông Táo trang trọng.

Lễ vật cúng ông Táo chuẩn nhất

Dưới đây là những lễ vật không thể thiếu trên bàn thờ khi cúng ông Táo, bao gồm mâm cỗ và vàng mã.

Mâm cỗ

Mâm cỗ cúng ông Táo truyền thống thường có đầy đủ các món sau, nhưng có thể giản lược tùy hoàn cảnh gia đình:

• Thịt lợn (thường là thịt lưng, thịt chân giò)
• Canh (canh măng, canh rau củ)
• Món xào (xào thập cẩm, bò xào ớt)
• Giò (giò lụa, giò thủ, chả bò)
• Món từ cá chép (cá chép kho, cá chép chiên, hoặc món ăn tạo hình cá chép)
• Xôi (xôi gấc, xôi lá cẩm, xôi hai màu)
• Chè (chè kho, chè trôi nước)
• Trái cây (bộ 5 quả, 7 quả hoặc 9 quả tùy theo phong tục)
• Bình hoa (hoa tươi, thường là hoa cúc, hoa đào)
• Đĩa gạo, muối (tượng trưng cho sự no ấm, giữ gìn)
• 3 chén, 3 đôi đũa (cho 2 ông Táo và 1 bà Táo)
• 3 chén trà hoặc rượu

Ngày nay, nhiều gia đình chọn mâm cỗ chay hoặc kết hợp giữa mặn và chay, vẫn giữ được sự trang trọng nhưng đơn giản hơn. Quan trọng nhất là lòng thành, mâm cỗ vừa đủ, sạch sẽ, đẹp mắt.

Ảnh minh họa: Mâm cỗ cúng ông Táo với đầy đủ các món.

Vàng mã

Bộ vàng mã cúng ông Táo thường bao gồm:

• Tiền vàng, tiền âm phủ
• 3 chiếc mũ (2 chiếc mũ có cánh chuồn cho 2 ông Táo, 1 chiếc mũ không cánh chuồn cho bà Táo)
• 1 bộ áo, dài, hia bằng giấy
• Hình cá chép bằng giấy (nếu không cúng cá chép sống)

Sau khi thắp hương, các loại vàng mã này sẽ được đốt đi để tiễn ông Táo lên trời. Bộ lễ vật này có thể mua sẵn ở các chợ, cửa hàng vàng mã.

Ảnh minh họa: Bộ vàng mã cúng ông Táo.

Cá chép

Cá chép là biểu tượng quan trọng, tượng trưng cho phương tiện để ông Táo cưỡi về trời. Trong ngày cúng ông Táo, người ta thường mua 3 con cá chép sống, thả vào chậu nước, đặt kế mâm cỗ. Sau khi cúng xong, tiến hành phóng sinh. Nếu không có điều kiện, có thể thay thế bằng cá chép giấy và đốt cùng vàng mã.

Ảnh minh họa: Cá chép sống để cúng ông Táo và phóng sinh.

Giới thiệu 2 mâm cỗ đơn giản, dễ làm cúng ông Táo

Dưới đây là 2 mẫu mâm cỗ tham khảo, vừa đủ món, dễ thực hiện, phù hợp với nhiều gia đình.

Mâm cỗ mặn

Mâm cỗ mặn truyền thống gồm: Gà luộc, chả trứng ngũ sắc, xôi hai màu, chè kho, bò xào ớt, canh măng giò heo.

1. Gà luộc

Nguyên liệu: 1 con gà ta, hành lá, gừng, dầu ăn, muối, nước tương. Cách làm: Gà làm sạch, cho vào nồi với nước ngập, hành, gừng. Luộc khoảng 30 phút đến chín. Vớt ra để nguội, chặt thành miếng vừa ăn. Ăn với muối tiêu hoặc nước tương pha ớt.

2. Chả trứng ngũ sắc

Nguyên liệu: Thịt heo xay, tôm, mộc nhĩ, cà rốt, lòng đỏ trứng, rong biển, hành lá, dầu hào, nước mắm. Cách làm: Xay thịt tôm với gia vị, trộn với rau củ. Chiên lòng đỏ trứng thành miếng, đặt rong biển lên, rải hỗn hợp thịt, cuộn tròn, gói giấy bạc hấp 25 phút, cắt thành khoanh.

3. Xôi hai màu

Nguyên liệu: Gạo nếp, gấc, dành dành, nước cốt dừa, rượu trắng. Cách làm: Gạo ngâm qua đêm, chia đôi. Một phần trộn với thịt gấc (bóp với rượu), một phần trộn với nước dành dành. Hấp xôi với chút dầu ăn, định hình bằng khuôn.

4. Canh măng

Nguyên liệu: Măng khô, móng giò, sườn, hành lá, hạt nêm. Cách làm: Măng ngâm, luộc nhiều lần. Móng giò, sườn chần. Xào măng với gia vị. Hầm xương với nước, hớt bọt, cho măng vào ninh chín, nêm nếm, thêm hành lá.

5. Bò xào ớt

Nguyên liệu: Thịt bò, ớt đà lạt, nước tương, dầu mè, rượu trắng. Cách làm: Thịt bò thái lát, ướp nước tương, dầu ăn, dầu mè 15 phút. Xào thịt với lửa lớn vừa chín tới. Xào ớt với rượu, sau đó cho thịt vào đảo đều, nêm muối, đường, tiêu.

6. Chè kho

Nguyên liệu: Đậu xanh không vỏ, nước cốt dừa, lá dứa, mè rang, đường, muối. Cách làm: Đậu ngâm qua đêm, hấp với lá dứa. Xay nhuyễn đậu, trộn với đường, muối, nước cốt dừa. Đảo trên chảo lửa nhỏ đến khi quyện thành khối mịn. Cho vào khuôn định hình, rắc mè.

Mâm cỗ chay

Mâm cỗ chay phù hợp với gia đình ăn chay hoặc muốn đơn giản, gồm: Súp tóc tiên rau củ, bì cuốn chay, salad cá chép (dùng tạo hình), cà chua nhồi tàu hủ, xôi gấc.

1. Súp rau củ tóc tiên

Nguyên liệu: Cà rốt, chả lụa (có thể thay bằng nấm), nấm đùi gà, tóc tiên, ngò băm, gia vị. Cách làm: Cà rốt, chả lụa, nấm cắt hạt lựu. Tóc tiên ngâm mềm. Cho nước sôi, tất cả nguyên liệu vào nấu, nêm nếm. Có thể thêm bột sắn để súp sệt.

2. Salad cá chép

Nguyên liệu: Tôm, xà lách xoăn, cà rốt bào, sốt mayonnaise, rau câu sợi khô, nho khô. Cách làm: Tôm luộc bóc vỏ. Xà lách rửa sạch. Cắt tôm làm đôi theo dọc để tạo đầu cá. Dùng xà lách làm thân, cà rốt làm vây, rau câu làm đuôi, sốt mayonnaise trang trí.

3. Cà chua nhồi tàu hủ

Nguyên liệu: Cà chua, tàu hũ (lấy ruột trắng), nấm mèo, chả lụa, gia vị. Cách làm: Cà chua cắt đôi, nạo bỏ ruột. Nấm mèo ngâm mềm băm nhuyễn, trộn với chả lụa hạt lựu và ruột tàu hũ tán. Nhồi vào cà chua, chiên sơ úp mặt nhồi xuống để giữ form.

4. Bì cuốn chay

Nguyên liệu: Bì chay, thính, vỏ tàu hũ chiên, rau húng quế, bánh tráng, nước mắm chay. Cách làm: Vỏ tàu hũ chiên cắt sợi dài. Bì chay trộn thính. Làm mềm bánh tráng, cho bì, tàu hũ, rau vào cuộn. Xếp ra đĩa trang trí với húng quế.

Ảnh minh họa: Mâm cỗ chay cho ngày cúng ông Táo.

Tham khảo thêm một số món thường xuất hiện trong mâm cỗ cúng ông Táo

• Bắp cải cuốn thịt hấp
• Lòng mề gà xào đậu hà lan, cà rốt
• Nem rán/ chả giò
• Canh mộc hầm củ quả (xương heo, giò sống, bắp ngọt...)
• Dưa hành, dưa kiệu, dưa món

Câu hỏi liên quan

1. Mâm cúng ông Táo cơ bản gồm những món gì?

Mâm cỗ mặn truyền thống đầy đủ thường có: Gà luộc (ngậm hoa hồng), xôi gấc, giò lụa, món xào, canh măng miến, đĩa gạo muối và trái cây.

2. Cúng ông Táo vào ngày giờ nào là tốt nhất?

Nên cúng xong trước 12h trưa ngày 23 tháng Chạp âm lịch. Giờ tốt nhất là từ 9h đến 12h trưa.

3. Có nhất thiết phải cúng cá chép sống không?

Không bắt buộc. Có thể cúng 3 con cá chép sống (sau đó phóng sinh) hoặc dùng cá chép giấy (đốt cùng vàng mã). Quan trọng là ý nghĩa tượng trưng cho phương tiện đưa ông Táo về trời.

4. Gia đình có thể cúng cỗ chay cho ông Táo được không?

Có thể. Mâm cỗ chay gồm: Trầu cau, hoa tươi, trái cây, xôi, chè trôi nước, trà/nước sạch. Lòng thành là quan trọng nhất.

5. Nên đặt mâm cúng ông Táo ở bếp hay bàn thờ gia tiên?

Nếu nhà có bàn thờ ông Táo riêng (thường ở bếp) thì cúng tại đó. Nếu không, nên đặt ở bàn thờ gia tiên hoặc một bàn sạch sẽ, trang trọng. Tránh đặt trực tiếp xuống sàn bếp.

Nếu bạn đang tìm kiếm dụng cụ nhà bếp chất lượng để chuẩn bị mâm cúng, hãy xem thêm các bài viết về máy xay sinh tố hay bếp từ trên tienve.vn để có những lựa chọn phù hợp.

Hy vọng với thông tin chi tiết trên, bạn có thể tự tin chuẩn bị một mâm cúng ông Táo đầy đủ và ý nghĩa nhất. Chúc gia đình bạn một năm mới an lành, phát tài!